انواع کلید مینیاتوری

کلیدهای مینیاتوری در مدل های مختلف بر اساس فاز، تعداد پل، جریان نامی، قدرت قطع و منحنی عملکرد تولید می شوند. در این مقاله انواع کلید مینیاتوری و کاربرد هرکدام را بررسی کرده ایم تا انتخاب مناسب تری داشته باشید.

انواع کلید مینیاتوری

جهت حفاظت مدارها در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه کلید مینیاتوری به عنوان یک کلید فشار ضعیف از لحاظ فاز، تعداد پل، جریان نامی، قدرت قطع، منحنی عملکرد و نوع ترمینال در مدل های مختلف عرضه می گردند. مدل های تک فاز بیشتر در مدارهای خانگی و سبک و مدل های سه فاز در تابلوها و تجهیزات صنعتی کاربرد دارند و در ساختارهای یک تا چهار پل تولید می شوند.

جریان نامی از رده های پایین تا ۱۰۰ آمپر، قدرت قطع معمولا از ۲ تا ۱۰ کیلو آمپر و منحنی های B، C و D برای شرایط مختلف بار و جریان هجومی استفاده می شوند. ترمینال های پیچی، فیشی، سیم گیر، Tunnel و Pin/Fork نیز روش اتصال هادی به بریکر را مشخص می کنند.

انواع کلید مینیاتوری بر اساس فاز

کلید های مینیاتوری تک‌ فاز و سه‌ فاز برای حفاظت مدارها در برابر اضافه‌ بار و اتصال‌ کوتاه استفاده می‌ شوند؛ مدل تک‌ فاز بیشتر در مدارهای خانگی و سبک و مدل ۳ فاز در تابلوها و تجهیزات صنعتی کاربرد دارد.

کلید مینیاتوری تک فاز

کلید مینیاتوری تک فاز برای محافظت از مدار در برابر اضافه‌ بار و اتصال کوتاه به کار می‌ رود. این کلید در صورت افزایش غیر مجاز جریان، مدار را به‌ صورت خودکار قطع می‌ کند و از سیم‌ کشی و تجهیزات برقی محافظت می‌ کند. کلیدهای مینیاتوری تک فاز در مدل‌ های تک‌ پل و دو پل تولید می‌ شوند و تیپ‌ های B، C و D دارند.

برای انتخاب و خرید کلید مینیاتوری تک فاز، باید به جریان و ولتاژ نامی، نوع منبع تغذیه (AC یا DC)، تعداد پل، قدرت قطع و منحنی عملکرد توجه کنید. همچنین نوع بار متصل به مدار باید با تیپ کلید هماهنگ باشد. در کنار مشخصات فنی، توجه به برند و کیفیت ساخت نیز اهمیت دارد؛ چون می‌ تواند روی عملکرد، طول عمر و قیمت کلید تاثیر بگذارد. بنابراین بهتر است هنگام خرید این محصول حتما مشخصات فنی مورد نیاز را در کنار کیفیت و بودجه خود در نظر بگیرید.

فیوز مینیاتوری سه فاز

کلید مینیاتوری ۳ فاز (3P MCB) با عملکرد حرارتی و مغناطیسی، از تجهیزات و موتور های الکتریکی در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت می کند. این کلید در تابلو های برق، پمپ ها، کمپرسورها، سیستم های HVAC و تجهیزات صنعتی کاربرد دارد.

قیمت فیوز مینیاتوری سه فاز به مشخصات فنی و ساختار محصول وابسته است و عواملی چون جریان نامی ۲ تا ۶۳ آمپر، همچنین مدل های تا ۱۰۰ و ۱۲۵ آمپر، تعداد پل، برند و کیفیت ساخت روی هزینه خرید آن اثر می گذارند.

ظرفیت قطع ۶kA ،۱۰kA و ۱۶kA، ولتاژ کاری، منحنی قطع B ،C و D نوع تیپ A ،B ،C ،D ،K و Z قابلیت نصب روی ریل DIN، قاب فلزی، بوبین و هسته فلزی نیز می توانند باعث تفاوت قیمت مدل های مختلف این کلید مینیاتوری شوند.

انواع کلید مینیاتوری بر اساس پل

از این لحاظ، انواع کلید مینیاتوری به شرح زیر هستند:

1. کلید مینیاتوری تک پل: این مدل برای مدارهای تک فاز به کار می رود و سیم فاز از مسیر آن عبور می کند. این مدل گزینه ای مناسب برای حفاظت مدارهای روشنایی، پریزها و وسایل تک فاز مانند کولر گازی، یخچال و ماشین لباسشویی در برابر خطاهای الکتریکی است.

2. کلید مینیاتوری دو پل: این کلید در مدارهایی استفاده می شود که لازم است فاز و نول هم زمان قطع شوند و در نتیجه سطح ایمنی مدار افزایش پیدا کند. این مدل در تاسیسات تک فاز کاربرد دارد و برای تجهیزاتی مانند آبگرمکن برقی نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

3. کلید مینیاتوری سه پل: این مدل برای مدارهای ۳ فاز و تجهیزات قدرت مورد استفاده قرار می گیرد. در مدارهایی که مصرف کننده بدون سیم نول کار می کند، این مدل امکان قطع و حفاظت هم زمان مسیرهای فاز را فراهم می نماید.

4. کلید مینیاتوری چهار پل: این بریکر مینیاتوری برای سیستم های سه فاز دارای سیم نول استفاده می شود و امکان قطع هم زمان فاز ها و نول را فراهم می کند. این مدل برای حفاظت از تجهیزات ۳ فاز دارای نول، از جمله موتورهای سه فاز با سیم نول، کاربرد دارد و به ایمنی و عملکرد مطمئن تابلو برق کمک می نماید.

انواع کلید مینیاتوری بر اساس جریان نامی

بریکر ها بر اساس جریان نامی یا In، یعنی مقدار جریانی که در شرایط عادی و به صورت مداوم تحمل می کنند، در رده های ۱ تا ۱۰۰ آمپر عرضه می شوند.

اگر جریان عبوری از مقدار In بیشتر شود، کلید برای حفاظت از مدار آن را قطع می کند؛ این مقدار توسط سازنده تعیین می شود و عملکرد مدل های حرارتی مغناطیسی معمولا بر مبنای دمای محیط ۳۰ درجه سانتی گراد در نظر گرفته می شود، درحالی که دمای مرجع محاسبه اضافه بار طبق IEC60364، ۲۵ درجه سانتی گراد است.

انتخاب آمپراژ کلید باید با جریان مجاز سیم هماهنگ باشد؛ برای نمونه، سیم نمره ۱٫۵ حدود ۱۵ آمپر، سیم ۲٫۵ حدود ۲۰ آمپر، سیم ۴ حدود ۲۵ آمپر، سیم ۶ حدود ۳۵ آمپر و سیم ۱۰ حدود ۵۰ آمپر را تحمل می کند. جهت استعلام قیمت کلید مینیاتوری به صفحه محصولات آن مراجعه کنید.

انواع بریکر بر اساس قدرت قطع

کلید های مینیاتوری از نظر قدرت قطع، بر اساس بیشترین جریان خطایی که می‌ توانند بدون آسیب آن را قطع کنند، در رده‌ های مختلفی قرار می‌ گیرند؛ قدرت قطع این کلید ها در بازه ۲ تا ۱۰ کیلو آمپر وجود دارد.

مدل‌ های با قدرت قطع پایین، معمولا در مدار های خانگی و تجاری با جریان اتصال کوتاه حدود ۳ تا ۶ کیلو آمپر کاربرد دارند. محدوده ۶ تا ۱۰ کیلو آمپر برای مدارهای صنعتی کوچک، تجهیزات تجاری و برخی سیستم‌ های مسکونی با بار متوسط مناسب‌ تر است.

انواع بریکر بر اساس نوع منحنی (Curve) قطع

کلید های مینیاتوری بر اساس منحنی قطع به تیپ های B ،C ،D و B-C تقسیم می شوند و تفاوت آن ها به میزان جریان لحظه ای و سرعت قطع مربوط است.

• تیپ B در حدود ۳ تا ۵ برابر جریان نامی و طی ۰٫۰۱ تا ۰٫۱ ثانیه عمل می کند و برای روشنایی، ساختمان های مسکونی، مصارف خانگی و تجهیزات حساس مناسب است.
• تیپ C در محدوده ۵ تا ۱۰ برابر جریان نامی و حدود ۰٫۰۱ تا ۰٫۱ ثانیه قطع می کند و بیشتر در موتورهای کوچک، پریزها، تهویه، پمپ ها، تابلوهای صنعتی، کارگاه ها و کارخانه ها کاربرد دارد.
• تیپ D در محدوده ۱۰ تا ۲۰ برابر جریان نامی عمل می کند و به دلیل تحمل جریان هجومی بالا برای موتورهای بزرگ، ترانسفورماتورها، ماشین آلات سنگین، تجهیزات جوشکاری و جرثقیل ها مناسب می باشد.

در این میان، B بیشترین حساسیت، C حساسیت متوسط و D کمترین حساسیت را نسبت به جریان هجومی دارد.

انواع بریکر بر اساس مدل ترمینال‌ ها

کلیدهای مینیاتوری از نظر نوع ترمینال به مدل های مختلفی مثل پین خور (Solder Pin)، گیره ای (Cage Clamp)، پیچی (Screw)، فیشی (Fast-on)، سیم گیر (Lug type)، Dual type (lug & screw)، Tunnel type terminals و Pin/Fork Type تقسیم می شوند. ترمینال وظیفه اتصال هادی خارجی به ورودی و خروجی هر پل بریکر را بر عهده دارد و نوع آن می تواند روی نحوه نصب و سرعت سیم کشی تاثیر بگذارد.

مدل پیچی برای سیم‌ های مسی در تابلوهای ساختمانی و صنعتی کاربرد زیادی دارد و با سفت کردن پیچ، سیم را در جای خود محکم می‌ کند. مدل فیشی یا تخت (Fast-on) با استفاده از فیش امکان اتصال سریع‌ تری را فراهم می‌ کند و بیشتر در سیم‌ کشی‌ های فیش‌ دار و برخی کاربردهای خاص صنعتی مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

جدول مقایسه انواع کلید مینیاتوری

نوع کلید مینیاتوری	معرفی	کاربردها
بریکر تک‌ فاز	برای حفاظت مدارهای تک‌ فاز در برابر اضافه‌ بار و اتصال کوتاه استفاده می‌ شود و معمولاً برای مدار های کم‌ توان و مصارف عمومی مناسب است.	مدارهای روشنایی، تابلو های توزیع، مدار فرمان تجهیزات، مصارف خانگی، اداری و تجاری، لوازم خانگی، بار های سبک، موتور های کم‌ توان و برخی ترانسفورماتورها
بریکر ۳ فاز	برای حفاظت هم‌ زمان مدارهای سه‌ فاز در برابر اضافه‌ بار و اتصال کوتاه به‌ کار می‌ رود و برای بارها و تجهیزات ۳ فاز مناسب می باشد.	موتورهای سه‌ فاز، پمپ‌ ها، کمپرسورها، تجهیزات تهویه و HVAC، دستگاه‌ های CNC، تابلو های برق صنعتی، تابلوهای روشنایی و توزیع سه‌ فاز، خطوط تغذیه ماشین‌ آلات، تجهیزات صنعتی، ترانسفورماتور ها و بارهای حرارتی

جدول بهترین برند های کلید مینیاتوری

کشور	برند بریکر
برند های کره جنوبی	ال اس، هیمل، فیوز مینیاتوری هیوندای الکتریک
برند های فرانسوی	فیوز مینیاتوری اشنایدر الکتریک، یونلک
برند های ایرانی	پارس فانال
برند های آلمانی	زیمنس، ای بی بی
برند های ترکیه ای	فدرال
برند های چینی	چینت الکتریک

سخن پایانی

نوع کلید مینیاتوری را بر اساس ساختار مدار، تعداد فاز، جریان نامی و نوع بار انتخاب کنید تا حفاظت الکتریکی با شرایط واقعی مدار هماهنگ باشد. برای مدارهای تک فاز معمولی، کلید تک پل یا دو پل مناسب است و در مدارهای سه فاز، مدل سه پل یا چهار پل را باید با توجه به وجود سیم نول انتخاب نمایید.

جریان نامی کلید بایستی با ظرفیت مجاز سیم و جریان مصرف کننده تناسب داشته باشد و قدرت قطع نیز باید توانایی مهار جریان اتصال کوتاه احتمالی مدار را داشته باشد.

برای بارهای معمولی و روشنایی تیپ B، برای پریزها و موتورهای کوچک تیپ C و برای موتورهای بزرگ و بارهای دارای جریان هجومی شدید تیپ D انتخاب مناسبی است. با توجه به این موارد و کیفیت ساخت، نوع ترمینال و اعتبار برند، می‌ توانید کلیدی مطمئن و متناسب با شرایط مدار تهیه کنید.